109 سال پیش در26 ژوئن سال ۱۷۹۵ ميلادى، «اما نوئل كانت» فيلسوف آلمانى  (۱۸۰۴- ۱۷۲۴)اثر خود «صلح پايدار» را منتشر كرد. وی در عصر خود بزرگترين حامى دموكراسى بود و زمانى از ضرورت دموكراسى براى تأمين حقوق اساسى مردم و پيشرفت كشورها و استفاده از همه مغزها براى خدمت به جامعه سخن به ميان آورد كه كشورهاى اروپايى ازجمله آلمان (پروس) نظام فئودالى داشتند...

 دکتر ضمیران محقق و نویسنده آثار فلسفی در باره شیوه کار خود می گوید : با ظهور مدرنيته در ايران تنها راه آشنايي با علوم فنون غربي، ترجمه بود. از آن دوره به بعد ترجمه بصورت" تحت اللفظي" و ترجمه "به معنا" يا ترجمه فرهنگي مطرح شد و انديشمندان ما از آن دوره تاكنون سعي كردند به طريقي با استفاده از اين دو راه از معضلاتي كه جامعه ما در برخورد با فرهنگ غربي با آن روبه رو بود، بكاهند. ...

اميد مهرگان 

زير سايه هگل، شوپنهاور بر سده نوزدهم سايه انداخته است. شيوه انديشيدن او و خلق و خوي «بدبيني» اعظم او وجهي از وجدان ناشاد و عقلانيت سرگشته تمدن غربي را به خوبي آشكار كرده است. با اين حال از چند جهت شوپنهاور «در مقام آموزگار» نيچه جوان،  فيلسوفي غريب و عجول در جماعت فيلسوفان افسرده  آلماني است. او از تبار همان مفيستو فلسي است كه از زبان گوته در «فاوست» چنين مي گويد: «من آن روحم كه هماره در كار نفي كردن است.» بدبيني مشخصا شوپنهاوري از دل متافيزيك مشخصا غربي برخاسته است. ..

  برلين از يك سو بر اين نكته تاكيد كرد كه آزادي يك مفهوم اساسي و غيرقابل تحويل به ديگر مفاهيم است و آن را نمي توان با تكيه به مفاهيم ديگر مانند عدالت، مساوات، سعادت، آسودگي وجدان و نظاير آن تبيين كرد و از سوي ديگر ميان دو نوع آزادي «منفي» و «مثبت» تمايز قائل شد. آزادي منفي به معناي آزاد بودن از قيودي است كه توسط ديگران بر شخص تحميل مي شود. آزادي مثبت به معناي ...

از مقاله دكتر مسعود يزدى  

كامران قره گزلى –  روزنامه شرق   

يكى از مشهورترين فيلسوفان «زبان متعارف» در آكسفورد، گيلبرت رايل است. رايل «بيان هاى به طور سيستماتيك گمراه كننده» را در ۱۹۳۲ منتشر كرد و در آن توضيح داد كه وظيفه فلسفه همانا كشف منابع بدفهمى هاى مداوم زبانى و نظريه هاى ياوه است. رايل _ مانند برادلى، فرگه و راسل _ ميان شكل نحوى يك بيان و آن شكلى كه نمايشگر امور واقع است، تمايز قائل مى شود و ...

Andre Comte Sponville

( از كتاب نقد عقل مدرن - مصاحبه رامين جهانبگلو با اسپونويل  فليسوف  فرانسوي 1994)

برنامه من عبارت است از گره زدن رشته گسيخته سنت فلسفي ، يعني تفكر فلسفي به همان معنا و به همان شيوه قدما كه فلوطين آنها را «قدما و فيلسوفان خوشبخت» مي ناميد ، يعني من به همان شيوه اي به تاريخ فلسفه علاقه مندم كه افرادي چون اپيكور ، اسپينوزا ، ديدرو  مونتني  يا پاسكال بدان علاقه داشته اند .

... تغيير دادن خود ، نخستين كار فلسفه است. در واقع من غالبا مي گويم كه فلسفه عبارت است از فكر كردن در باره زندگي و زندگي كردن در فكر.

... به علاوه  ، به نظر من فلسفه يك بعد اجتماعي هم دارد. به اين معني كه...

«ويتگنشتاين» يگانه فيلسوفى است كه دو بار در انديشه فلسفى انقلاب به پا كرده است.
او در «رساله» (ويتگنشتاين متقدم) معتقد بود هدف فلسفه توضيح منطقى انديشه است و در پژوهش هاى فلسفى -(ويتگنشتاين متاخر) بر اين باور بود فلسفه نبردى بر عليه سرگردانى هوشمند ما به وسيله زبان است.

   گفتگوي محمد صادق حقيقت، محمد عثماني با دكتر سروش

  روزنامه شرق-25 مهر1382 - انديشه  

جناب آقاي دكتر سروش! محور بحث ما مسئله عقلانيت است. به همين دليل است كه از شما تقاضا داريم در ابتدا به تعابير مختلفي كه از عقلانيت وجود دارد اشاره كنيد و تعبير مدنظر خودتان را نيز ذكر كنيد تا بحث را ادامه بدهيم.

هانس آلبرت  ،  مترجمان : مسعود خيرخواه ، رحمان افشاري   

عقل گرايي به ما مي آموزد كه باور به لغزش ناپذيري نظريه ها و ايده هاي مربوط به فلسفه، علم يا هر حوزه ديگر از معرفت بشري امري نادرست است، به عبارت ديگر مهم ترين ويژگي عقل گرايي نفي باور لغزش ناپذيري نظريه هاست.

در نتيجه عقل گرايي انتقادي بي آنكه مستلزم نفي جست و جو براي وصول به حقيقت باشد، هيچ تعريفي از حقيقت را مجاز نمي شمارد. آنچه مي خوانيد شرحي است مختصر از تاريخ عقل گرايي در غرب تا عقل گرايي انتقادي كارل پوپر.

 جف ميسون- ترجمه علي ملائكه

... از آنجايي كه تقريباً هرچيزي كه درباره سقراط مي دانيم از افلاطون به دست آمده است،  مشكل است كه نظرات اين دو را از هم تمييز داد و مردمان هوشمند مي توانند [همزمان] ديدگاه هايي متفاوت بدون تناقض يا بلاهت آشكار داشته باشند. يك توضيح رايج اين است كه افلاطون ديالوگ هاي ابتدايي اش را با الهام از نظرات سقراط نوشت، اما ديالوگ هاي متاخرش را بر مبناي نظرات خودش تصنيف كرد. بنابراين اغلب ديالوگ هاي متقدم را «سقراطي» و ديالوگ هاي متاخر را «افلاطوني» ناميده اند.

... واژه «فلسفه» ، به معناي عشق به فرزانگي است، ولي امروز خصوصاً به مفهوم بينشي است كه بايد حاصل كنيم تا نگذاريم مخترعات ارباب علوم و فنون دنيا را به ورطه فاجعه سرنگون كنند. بنابراين، بايد در آموزش و پرورش عمومي جايي نيز براي فلسفه باز كرد - ولي نه آن فلسفه اي كه فيلسوفان و متخصصان اين رشته به آن اشتغال دارند. نه تنها در فلسفه، بلكه در همه رشته هاي آكادميك، فرق است ميان آنچه بايد به لحاظ فرهيختگي به آن اهميت داد و آنچه محل توجه ويژه متخصصان است