تحقيقات جديد دانشمندان استراليايى نشان مى دهد كه مصرف گوشت قرمز باعث تقويت حافظه و هوش افراد مى شود. به اعتقاد اين دانشمندان گوشت قرمز كه يك تركيب شيميايى به نام «كريتن» است نقش موثرى در تقويت حافظه و هوش انسان دارد. دانشمندان استراليايى به ۴۵ تن به مدت شش هفته داروى حاوى كريتن دادند و آنها را با گروهى كه از اين ماده استفاده نكرده بودند، مقايسه كردند. بعد از شش هفته در دانشگاه سيدنى بر روى اين افراد تست هوش و حافظه انجام و مشخص شد كه تركيب «كريتن» سبب افزايش هوش آنها شده است، افرادى كه از «كريتن» استفاده كرده بودند، بهتر شماره تلفن ها را به ياد آوردند. اين تحقيق نتايج آزمايش هاى قبلى را در اين مورد تاييد مى كند.

در تخم مرغ  ميزان فراواني كولين وجود دارد كه عامل  توليد انتقال دهنده هاي عصبي استيلكولين  است كه خود عامل تقويت حافظه مي باشد و روند فراموشي پيري را كند مي كند.

ماست داراي تيروزين هاي آمينو اسيد است كه بدن از آن جهت ساخت انتقال دهنده هاي عصبي و تور آدرنالين دارد كه اين دو تاثير زيادي در برطرف شدن استرس دارند.

***

الزام توليدكنندگان نان، آرد، ماكارونى و ساير غذاها به غنى كردن فرآورده هايشان با اسيدفوليك باعث كاهش ۲۷ درصد ناهنجارى مادرزادى شديد مغز و نخاع در آمريكا شده است. ثابت شده است كه اسيدفوليك خطر بيمارى اسپاينا بيفيدا، نقص استخوانى مهره هاى ستون فقرات كه با بيرون زدن نخاع همراه است و نيز بيمارى فقدان مادرزادى مغز يا آنانسفالى را كه مجموعاً نقايص لوله عصبى خوانده مى شوند، كاهش مى دهد. سرويس بهداشت عمومى آمريكا از سال ۱۹۹۲ توصيه كرد زنانى كه در سن بارورى و فرزندزايى هستند، روزانه ۴۰۰ ميكروگرم اسيدفوليك از طريق غذاهاى غنى از اسيدفوليك _ ميوه ها و سبزيجات تازه _ يا به صورت قرص هاى ويتامينى دريافت كنند.

....  اما پرسش ديگري هست كه براي من به مراتب جالب تر است، و "نجات بشريت "  خيلي بيشتر از آن كه وابسته كنجكاوي هاي خداشناسان باشد ، در گرو طرح چنين پرسشي است. و آن مسئله تغذيه است... تو بايد چگونه خودت را تغذيه كني تا بتواني به حداكثر نيرويت ، كاريي ات -  فضيلت بدون افيون اخلاق – برسي ؟

... همه پيش داوري ها از دل و روده سرچشمه مي گيرند.  ( نيچه – اينك آن انسان )

نكاتي در باره حافظه

بخش هايى از مغز كه در طول روز در يادگيرى دقيق فعال اند در طول شب به كار مى افتند. اين بخش ها به ويژه در مرحله متناقض خواب هنگام رويا ديدن فعال مى شوند. اين سازوكار در تثبيت خاطرات، ايجاد نظم و ترتيب در خاطره مربوط به حوادث پيش از زمان خواب و قراردادن خاطرات جديد در كارت هاى عصبى موجود نقش مهمى برعهده دارد.

سپردهاى حافظه به ندرت به صورت زمان شروع شان ثابت باقى مى مانند. آنها به ويژه زمانى كه قبلاً به هنگام يادآورى يك خاطره، فراخوانده و مجدداً فعال مى شوند، تثبيت مى گردند. از اين رو ممكن است اطلاعات جديدى به آنها افزوده شوند، يا به دليل تغيير زمينه و محيط، فعال شدن مجددشان دچار تغيير و تحولاتى شوند. بدين ترتيب ممكن است خاطره اى مبهم يا آشفته شود. گاه ممكن است ردى در حافظه ما پاك شود (مثلاً در پى آسيب روانى)، يا رويدادى را به خاطر آوريم كه هيچگاه رخ نداده است! آزمايشات بسيار خطاپذيرى فرآيند به خاطرسپارى را نشان داده اند. پژوهشگران با دستكارى در عكس هاى يادگارى، خلق شاهدين كاذب يا واداشتن شركت كنندگان به تصور و خيال رويدادهاى غيرواقعى، موفق شدند در حافظه تا ۲۵ درصد افراد تجربياتى را وارد سازند كه به كلى ساختگى بودند.

۲۰ درصد انرژى موجود در رژيم غذايى روزمره تنها به وسيله قشر خاكسترى مغز به مصرف مى رسد. جالب است كه مصرف انرژى به هنگام خواب افزايش مى يابد نتيجه: غذاى هنگام صرف شام نبايد بيش از اندازه سبك باشد و لازم است قندهاى با هضم طولانى (مثل نان و غيره كه هضم شان تا ظاهر شدن قند در خون فرد چندين ساعت طول مى كشد) در آن وجود داشته باشد.

كمبود تستوسترون مردها را فراموشكار مى كند

به گزارش پژوهشگران آمريكايى مردانى كه دچار نقصان هورمون جنسى مردانه مى شوند، چيز ها را سريع تر از همرديفان سالمشان فراموش مى كنند.پژوهشگران دانشگاه بهداشت علوم اورگون آمريكا ضمن مطالعه بر روى اثرات درمان ضدتستوسترون در مبتلايان به سرطان پروستات بر حافظه كلامى به اين نتيجه رسيدند.در مبتلايان به سرطان پروستات، از آنجايى كه تستوسترون رشد سلول هاى سرطانى را تشديد مى كند، برداشت جراحى بيضه ها و يا تجويز دارو هاى مهار كننده توليد تستوسترون انجام مى گيرد، در نتيجه بيشتر هورمون هاى مردانه از بدن حذف مى شود. پژوهشگران آمريكايى نشان دادند تنها دو دقيقه بعد از سقوط تستوسترون، حفظ كلمات در افراد به شدت دچار اختلال مى شود- در حالى كه يادگيرى ابتدايى يا رمز بندى بدون تغيير مى ماند.

جايگاه ضبط نغمه هاى موسيقى در مغز

محققان دانشگاه دارتموث دريافته اند لوب شنوايى در مغز كه اطلاعات دريافت شده از گوش ها را پردازش مى كند، محل ذخيره نغمه هاى موسيقى در انسان نيز محسوب مى شود. محققان با انجام آزمايش هايى مشاهده كردند هر بار كه اشخاص به نغمه اى گوش مى دهند كه براى آنها آشناست اگر به طور تصادفى قسمت هايى از موسيقى حذف شده باشد بخش شنوايى مغز به طور خودكار قسمت هاى حذف شده را از حافظه استخراج و به قطعه اى كه مى شنوند اضافه مى كند.  پژوهش آنان مويد تحقيقات ديگرى است كه در مورد داده هاى حسى مربوط به اطلاعات ديدارى انجام شده بود. در آن آزمايش ها نيز مشاهده شد بخشى از قشر مغز كه اطلاعات ديدارى را پردازش مى كند به هنگام مشاهده يك تصوير آشنا كه قسمت هايى از آن حذف شده است، با استفاده از حافظه بخش هاى ناقص را تكميل مى كند. اين آزمايش ها نشان مى دهد در مغز آدمى بخش هايى كه كار پردازش اطلاعات را برعهده دارند در عين حال كار ضبط اينگونه اطلاعات را نيز انجام مى دهند. محققان در اين آزمايش ها مشاهده كردند مغز افراد در بازسازى قطعات حذف شده موسيقى هاى مختلف به شيوه هاى متفاوت عمل مى كند و اين نحوه عمل تا حد زيادى به موسيقى كه پخش مى شود بستگى دارد. به طور نمونه زمانى كه موسيقى بدون كلام پخش مى شود بخش صوتى مغز براى بازسازى موسيقى به بخشى كه در نقاط عقب مغز واقع شده روى مى آورد در حالى كه اگر موسيقى همراه با كلام باشد از قسمت هاى جلويى مغز براى بازسازى كمك گرفته مى شود.

تسلط به دو زبان از مغز محافظت می کند 

براساس تحقيقاتى كه در كانادا انجام شده است تسلط به دو زبان در مقابل كهولت سنى از مغز محافظت مى كند. دانشمندان دريافتند كسانى كه از كودكى به دو زبان تكلم مى كنند در مقايسه با كسانى كه تنها يك زبان مى دانند كمتر دچار ضعف قواى مغزى مى شوند. مطالعات قبلى به روى كودكان نشان مى داد كه دوزبانه بودن مى تواند برخلاقيت و مهارت هاى انسان در حل مسائل بيفزايد، اما تأثير توانايى در تكلم به دو زبان بر مغز در دوران كهولت تاكنون مجهول بود. علت اين مسئله كه چرا تسلط به دو زبان مى تواند عملكرد مغز را بهبود بخشد روشن نيست. تسلط به دو زبان مى تواند بر شمارى از فرآيندهاى مغزى تاثير بگذارد، با اين حال فوايد آن احتمالاً تنها زمانى پديدار مى شود كه فرد هر دو زبان را به طور روزانه تكلم كند.

براساس تحقيقى كه بر روى صد نفر بزرگسال و كودك انجام شده، حركات ضمنى دست در هنگام صحبت كردن حافظه را تقويت مى كند. دو تن از محققان دانشگاه شيكاگو ايلينويز فهرستى از ارقام و حروف را در اختيار آزمودنى ها قرار دادند و از آنها خواستند تا مطالب را به خاطر بسپارند، سپس يك مسئله رياضى را همراه با حركات دست در حين تكلم شرح دادند. حركات دست به آزمودنى ها كمك كرد تا فهرست ياد شده را بهتر به خاطر بسپارند. البته چگونگى اين پديده هنوز مشخص نيست.

***

پژوهشگران دانشگاه دوک کنترل ماشین ها توسط ذهن میمون ها را به واقعیت تبدیل کردند. آنها نخست به میمونی یاد دادند که برای گرفتن غذا اهرمی را فشار دهد. سپس یک دستگاه پایش فعالیت های مغزی به سر وصل شد و پالس های الکتریکی مغز را هنگام حرکت دست دریافت  و به روباتی که در اتاقی دیگر قرار داشت, منتقل کرد. در آزمایشی دیگر به یک موش یاد دادند که برای درخواست آب اهرمی را فشار دهد. پس از چند روز مکانیسم اهرم قطع شد. موش آزمایشگاهی تا مدتی متحیر بود اما بالاخره اتفاق مطلوب روی داد. موش فقط در ذهن خود به فشار دادن اهرم فکر کرد و الگوی پالس های الکتریکی ذهن برای حرکت دستگاه آبرسانی کافی بود! بدین ترتیب موش دریافت که فقط کافی است با تمرکز درست سیستم مذکور را به حرکت وادارد. هنوز انجام آزمایش روی انسان و گذاشتن الکترود روی مغز به دلیل احتمال بروز بیماری صرع  و دیگر مشکلات با ریسک همراه است.

***

پژوهشگران موفق شدند نوعي پروتئين در بدن انسان شناسايي كنند كه در تقويت حافظه بسيار موثر است. اين پروتئين كه موسوم به CPEB است در مغز افراد يافت مي شود. اين پروتئين داراي انواع گوناگوني است ولي تمامي آنها نقش هاي متشابهي را دارند. بنابراين گزارش، اين پروتئين نقش كليدي را در حافظه بلندمدت افراد دارد و جزيي از يك سيستم بسيار پيچيده است. پروتئين CPEB در نقاط انتقال نورون ها و سيناپس ها وجود دارد.

***

تحقيقات اخير دانشمندان آمريكايي نشان داده است كه راننده تاكسي ها از بسياري از مردم بهتر تصميم مي گيرند و اين مساله مربوط به توسعه بخشي از مغز راننده ها است.
محققان دانشگاه براندوييس با مشاهده و اسكن مغزي رانندگان تاكسي دريافته اند كه نقشه خواني و رانندگي زياد در شهر و جستجو براي يافتن مكانهاي مختلف باعث رشد ناحيه هيپوكامپ مغز شده و اين مساله ناخودآگاه منجر به تقويت حافظه مي شود.
اسكن مغزي رانندگان تاكسي نيز نشان داده است كه ناحيه هيپوكامپ رانندگان تاكسي بزرگتر از سايرين است و رانندگاني كه مدت طولاني تري فعاليت داشته اند در مقايسه با سايرين داراي رشد بيشتري در اين ناحيه هستند.
هيپوكامپ كه با مراكز يادگيري و حافظه ارتباط مستقيمي برقرار مي كند ، نقش مهمي در مسيريابي پستانداران از موش گرفته تا انسان ايفا مي كند.